آیا دیوان عالی کشور در رسیدگی به درخواست ماده ۴۷۷ق.ا.د.ک ملزم به نقض رأی است؟

با سلام شعبه مربوطه ملزم به رسیدگی شکلی و ماهوی و اتخاذ تصمیم می باشد این تصمیم ممکن است در تایید یا نقض حکم قطعی قبلی باشد

درود بر شما؛
خیر؛ پس از تجویز اعاده دادرسی موضوع ماده ۴۷۷، شعبه خاص دیوان عالی کشور از حیث رسیدگی مکلف به نقض رأی قبلی است؛ زیرا صدر و ذیل ماده ۴۷۷ صراحت دارد که شعبه خاص «مبنیاً بر خلاف شرع بیّن اعلام‌شده، رأی قطعی قبلی را نقض» و سپس رسیدگی مجدد شکلی و ماهوی کرده و رأی مقتضی صادر می‌کند. بنابراین اختیار شعبه، «ردّ اصل تشخیص خلاف شرع بیّن رئیس قوه قضائیه» و ابقای رأی سابق نیست.

نکته مهم آن است که تشخیص رئیس کل دادگستری استان صرفاً پیشنهاد و درخواست موضوع تبصره ۳ ماده ۴۷۷ است و حتی تشخیص اولیه مقام استانی به‌تنهایی موجب اعاده دادرسی نمی‌شود؛ مرحله تعیین‌کننده، تشخیص خلاف شرع بیّن توسط رئیس قوه قضائیه و صدور تجویز اعاده دادرسی است. پس از آن، پرونده برای رسیدگی به شعبه خاص دیوان عالی کشور ارسال می‌شود.

در نتیجه، اگر رئیس قوه قضائیه واقعاً رأی قطعی را خلاف شرع بیّن تشخیص داده و «تجویز اعاده دادرسی» صادر کرده باشد، شعبه خاص دیوان عالی کشور نمی‌تواند صرفاً با این استدلال که خود رأی را خلاف شرع بیّن نمی‌داند، رأی سابق را تأیید و درخواست را رد کند؛ تکلیف قانونی آن، نقض رأی سابق و رسیدگی مجدد شکلی و ماهوی و صدور رأی مقتضی است. نظریه مشورتی شماره ۴۸۹/۱۴۰/۷ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۱۶ نیز قلمرو این رسیدگی را اعم از شکلی و ماهوی دانسته است.

بنابراین در پرونده عملی، سؤال تعیین‌کننده این است: آیا در پرونده شما «صرفاً درخواست اعمال ماده ۴۷۷» مطرح شده، یا رئیس قوه قضائیه رسماً «خلاف شرع بیّن بودن رأی و تجویز اعاده دادرسی» را اعلام کرده است؟ تفاوت این دو مرحله، اساساً نتیجه رسیدگی دیوان را تغییر می‌دهد.

خیر دیوان عالی کشور در رسیدگی به درخواست ماده ۴۷۷ ملزم به نقض رأی نیست و در صورت احراز خلاف شرع بودن رأی، آن را نقض کرده و برای رسیدگی مجدد به دادگاه همعرض ارسال میکند اما در صورت عدم احراز، درخواست را رد میکند.