حق ثبت مهریه موضوعی است که با مطرح شدن اصلاح قوانین مربوط به مهریه، توجه بسیاری از زوجین را به خود جلب کرده است. منظور از حق ثبت مهریه، مبلغی است که در صورت پیشبینی و اجرای مقررات مربوط، هنگام ثبت رسمی مهریه در دفترخانه ازدواج دریافت میشود. میزان این هزینه نیز باید بر اساس مقررات و تعرفههای قانونی تعیین شود.
یکی از پرسشهای مهم این است که حق ثبت مهریه از کی اجرا میشود. در حال حاضر، نمیتوان برای حقالثبت پلکانی مهریه تاریخ اجرای قطعی اعلام کرد؛ زیرا ارقامی که در سالهای گذشته درباره دریافت حق ثبت برای مهریههای بالاتر از ۱۴ سکه مطرح شدهاند، مربوط به طرحهای تقنینی بودهاند و نباید با قانون لازمالاجرا اشتباه گرفته شوند. در آخرین روند قانونگذاری، مجلس طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و قانون مدنی را تصویب و برای بررسی به شورای نگهبان ارسال کرده است.
در نتیجه، پاسخ به سؤال آیا حق ثبت مهریه تصویب شد نیازمند تفکیک دو موضوع است. برخی اصلاحات مربوط به اجرای مهریه در مجلس تصویب شده، اما حقالثبت پلکانی با نرخهای مطرحشده در طرحهای قبلی را نمیتوان در حال حاضر یک هزینه قطعی و لازمالاجرا برای تمام مهریهها دانست.
اگر درباره میزان هزینههای ثبت مهریه، آثار حقوقی تعیین تعداد بالای سکه یا وضعیت قانونی مهریه خود اطمینان ندارید، دریافت مشورت تخصصی میتواند از تصمیمگیری بر اساس اطلاعات قدیمی یا ناقص جلوگیری کند. در مجموعه کارمنتو امکان دریافت مشاوره آنلاین حقوقی بهصورت تلفنی، ویدئویی و متنی محرمانه وجود دارد و همچنین میتوانید صفر تا صد انجام کار را نیز به متخصصان واگذار نمایید.
حق ثبت مهریه چیست؟ آیا همان مالیات مهریه است؟
حق ثبت مهریه را نباید با خود مهریه یا مالیات مهریه یکسان دانست. مهریه، مالی است که زوجین هنگام عقد درباره آن توافق میکنند و پس از وقوع عقد، مطابق شرایط قانونی به ذمه زوج قرار میگیرد. در مقابل، حق ثبت در صورت وجود مقررات مربوط، یک هزینه قانونی مرتبط با ثبت سند یا تشریفات ثبتی است.
به همین دلیل، پرداخت حق ثبت به معنای پرداخت بخشی از مهریه به زن نیست. همچنین دریافت چنین هزینهای، در صورت قانونی شدن آن، موجب کاهش تعداد سکههای تعیینشده بهعنوان مهریه نمیشود.
برای بررسی دقیقتر مقررات مربوط به مهریه و تغییرات قانونی آن، توجه به قانون جدید حق ثبت مهریه بهتنهایی کافی نیست و باید آخرین متن قانون یا مصوبه لازمالاجرا بررسی شود. در همین زمینه، آشنایی با قانون جديد مهريه نیز برای زوجین اهمیت دارد؛ زیرا تغییرات مربوط به ضمانت اجرای مهریه با موضوع حق ثبت تفاوت دارد.
تفاوت حق ثبت مهریه با مالیات مهریه و هزینه اجرای مهریه چیست؟
اصطلاح «مالیات مهریه» در بسیاری از مطالب عمومی برای اشاره به حق ثبت پیشنهادی مهریه استفاده شده است، اما این دو عنوان از نظر حقوقی لزوماً یکی نیستند. حق ثبت، در صورت وضع شدن، ماهیت ثبتی دارد؛ در حالی که مالیات تابع قوانین و مقررات مالیاتی است.
از سوی دیگر، هزینه اجرای مهریه نیز موضوع متفاوتی است. زمانی که برای وصول مهریه از مسیرهای قانونی و اجرایی اقدام میشود، ممکن است هزینههای مربوط به فرآیند اجرا مطرح شود. بنابراین نباید تمام مبالغی را که ممکن است در فرآیند ثبت یا مطالبه مهریه پرداخت شوند، تحت عنوان واحد «حق ثبت مهریه» قرار داد.
اگر حق ثبت مهریه پرداخت نشود چه اتفاقی میافتد؟
پاسخ این سؤال به مقررهای بستگی دارد که مبنای دریافت هزینه قرار گرفته است. در صورت وجود هزینه قانونی هنگام تنظیم یا ثبت سند، دفترخانه موظف است مطابق مقررات و تعرفههای رسمی عمل کند و ممکن است تکمیل فرآیند ثبت سند تا تعیین تکلیف هزینههای قانونی با محدودیت مواجه شود.
با این حال، عدم پرداخت هزینه ثبت به معنای از بین رفتن اصل مهریه نیست. حق مالی ناشی از مهریه و هزینههای ثبتی دو موضوع جداگانه هستند و نباید عدم پرداخت یک هزینه اداری یا ثبتی را به معنای سقوط اصل مهریه دانست.
حق ثبت مهریه چقدر است و چگونه محاسبه میشود؟
در حال حاضر نمیتوان یک عدد ثابت برای هزینه حق ثبت مهریه اعلام کرد و آن را برای تمام زوجین لازمالاجرا دانست. هزینههای ثبتی ممکن است بر اساس تعرفههای قانونی و مقررات جاری تغییر کنند. از طرف دیگر، نرخهای پلکانی که برای مهریههای مختلف در طرحهای اصلاح قانون مطرح شدهاند، با مقررات قطعی و لازمالاجرا تفاوت دارند.
در برخی نسخهها و اظهارنظرهای مربوط به طرح اصلاح قانون مهریه، برای مهریه تا ۱۴ سکه معافیت از حق ثبت و برای بازههای بالاتر، درصدهای متفاوتی پیشنهاد شده بود. برای نمونه، در گزارشهای منتشرشده از طرحهای قبلی، نرخ ۰٫۴ درصد برای بازه ۱۴ تا ۱۰۰ سکه، ۲ درصد برای ۱۰۰ تا ۲۰۰ سکه و ۱۵ درصد برای ۲۰۰ سکه به بالا مطرح شده بود.
اما این ارقام را نباید بهعنوان درصد حق ثبت مهریه در زمان حاضر به زوجین اعلام کرد؛ زیرا پیشنهاد تقنینی با قانون لازمالاجرا تفاوت دارد.
عوامل مؤثر بر محاسبه حقالثبت مهریه چیست؟
اگر مقررات جدیدی برای دریافت حقالثبت مهریه اجرایی شود، نحوه محاسبه حق الثبت مهریه باید مطابق همان مقررات انجام شود. عواملی مانند موارد زیر میتوانند در تعیین مبلغ نهایی مؤثر باشند:
- میزان مهریه تعیینشده در سند ازدواج؛
- ارزش مالی موردی که بهعنوان مهریه تعیین شده است؛
- نوع مهریه؛
- تعرفههای ثبتی زمان تنظیم سند؛
- مقررات و بخشنامههای لازمالاجرای سازمان ثبت.
بنابراین برای اطلاع از مبلغ دقیق، بهتر است پیش از پرداخت، مبنای قانونی و تعرفه رسمی همان زمان از دفترخانه یا مرجع صالح استعلام شود.
برای اینکه درباره حق ثبت مهریه و سایر مسائل حقوقی مرتبط با ازدواج بر اساس شرایط خود تصمیم بگیرید، میتوانید از متخصصان کارمنتو کمک بگیرید. کارمنتو علاوه بر ارائه مشاوره آنلاین، امکان سپردن امور حقوقی به متخصصان را نیز فراهم کرده است.
چه زمانی حق ثبت مهریه پرداخت میشود؟ بر عهده چه کسی است؟ مرد یا زن؟
اگر منظور از حق ثبت، هزینهای باشد که قانون برای ثبت مهریه تعیین کرده است، زمان پرداخت آن به مقررات مربوط به نحوه ثبت و وصول هزینه بستگی دارد. در طرحهایی که پیشتر درباره حق ثبت مهریه مطرح شده بود، دریافت آن در زمان ثبت عقد و مهریه مورد توجه قرار گرفته بود؛ با این حال، این موضوع را نمیتوان بدون وجود قانون لازمالاجرا بهعنوان یک الزام عمومی اعلام کرد.
مسئول پرداخت باید بر اساس مقررات قانونی و دستورالعمل مربوط مشخص شود. همچنین در مواردی که قانون اجازه توافق درباره هزینههای تنظیم یا ثبت سند را بدهد، زوجین میتوانند درباره نحوه پرداخت توافق کنند.
نکته مهم این است که مسئول پرداخت هزینه ثبتی با مالک مهریه بودن تفاوت دارد. زن، دارنده حق مالی ناشی از مهریه است و پرداخت یک هزینه ثبتی، این وضعیت را تغییر نمیدهد.
از طرف دیگر، در برخی نسخههای قبلی طرح، تقسیم هزینه حق ثبت میان زوج و زوجه بهصورت مساوی مطرح شده بود؛ اما این موضوع را نیز نباید بدون تصویب و لازمالاجرا شدن مقرره مربوط، حکم قطعی تلقی کرد.
آیا برای هر میزان مهریه باید حق ثبت پرداخت شود؟
خیر، نمیتوان گفت برای هر میزان مهریه الزاماً یک حق ثبت پلکانی مشخص وجود دارد. تعلق چنین هزینهای و میزان آن به قانون حق ثبت مهریه و مقررات لازمالاجرای مربوط بستگی دارد.
در طرحهای قبلی، برای مهریه تا ۱۴ سکه حق ثبت در نظر گرفته نشده و برای بازههای بالاتر درصدهای متفاوتی پیشنهاد شده بود. این موضوع با مقرراتی که در اصلاحات اخیر درباره ضمانت اجرای وصول مهریه تا ۱۴ سکه مطرح شده، تفاوت دارد. در مصوبه اخیر مجلس، عدد ۱۴ سکه در ارتباط با ضمانت اجرای ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مطرح شده و به معنای تعیین سقف اصل مهریه نیست.
در نتیجه، انواع مهريه مانند مهریه کم، مهریه زیاد، مهریه عندالمطالبه و مهریه عندالاستطاعه باید از نظر آثار حقوقی جداگانه بررسی شوند.
برای مثال، مهریه عندالمطالبه از زمان تحقق شرایط قانونی قابل مطالبه است، در حالی که در مهریه عندالاستطاعه، توانایی مالی زوج در فرآیند مطالبه اهمیت پیدا میکند. همچنین زیاد یا کم بودن میزان مهریه، بهتنهایی به معنای ایجاد یا حذف حق ثبت نیست و باید مقررات ثبتی مربوط بررسی شود.
آیا افزایش مهریه بعد از عقد شامل حق ثبت میشود؟
اگر میزان مهریه پس از عقد بهصورت رسمی تغییر کند، موضوع هزینههای ثبتی آن سند باید بر اساس مقررات و تعرفههای زمان تنظیم سند بررسی شود.
افزایش مهریه با یک توافق شفاهی میان زوجین، بهخودیخود تغییر رسمی مندرجات سند ازدواج ایجاد نمیکند. برای اینکه تغییر موردنظر در سوابق رسمی ثبت شود، باید تشریفات قانونی و ثبتی مربوط رعایت شود.
بنابراین اگر زوجین پس از عقد درباره افزایش مهریه توافق کنند و این تغییر را بهصورت رسمی در دفترخانه ثبت کنند، هزینههای مربوط به تنظیم و ثبت سند بر اساس مقررات همان زمان محاسبه خواهد شد.
در اینجا نیز باید میان حق ثبت مهریه و هزینههای معمول تنظیم و ثبت سند رسمی تفاوت قائل شد. هر مبلغی که دفترخانه بابت تنظیم یا ثبت یک سند دریافت میکند، لزوماً به معنای وجود «حق ثبت مهریه» با مفهوم مورد بحث در طرحهای اصلاح قانون نیست.
سخن پایانی
حق ثبت مهریه موضوعی متفاوت از اصل مهریه، مالیات و هزینه اجرای مهریه است. همچنین نباید ارقام مطرحشده در طرحهای تقنینی گذشته را با مقررات لازمالاجرای فعلی یکسان دانست. در آخرین روند قانونگذاری، مجلس اصلاحاتی را درباره نحوه اجرای محکومیتهای مالی و ضمانت اجرای مهریه تصویب کرده و این مصوبه برای بررسی به شورای نگهبان ارسال شده است؛ بنابراین وضعیت نهایی مقررات باید بر اساس متن ابلاغشده قانون مشخص شود.
در پاسخ به این سؤال که آیا حق ثبت مهریه قابل حذف است نیز باید گفت این موضوع تابع قانون و مقررات جاری است. اگر حق ثبت بر اساس قانون یا تعرفهای الزامی تعیین شده باشد، توافق خصوصی زوجین نمیتواند آن را حذف کند؛ اما اگر یک مبلغ صرفاً در قالب پیشنهاد یا طرح تقنینی مطرح شده باشد، تا زمان طی شدن مراحل قانونی نمیتوان آن را هزینه قطعی دانست.
برای جلوگیری از اشتباه در تشخیص مقررات، زوجین میتوانند پیش از ثبت عقد، تغییر مهریه یا اقدام برای مطالبه آن از مشاور حقوقی کمک بگیرند. کارمنتو امکان دریافت مشاوره فوری را در هر نقطه از ایران فراهم کرده و خدمات آن ۷ روز هفته و ۲۴ ساعت شبانهروز در دسترس است که میتواند بهصورت تلفنی بر بستر VOIP، تصویری در فضای امن اسکایروم یا متنی و محرمانه انجام شود. همچنین برای پرسشهای عمومی، امکان طرح سؤال متنی رایگان و مشاهده پاسخ در سایت وجود دارد؛ این نوع پرسش و پاسخ عمومی است.
کارمنتو علاوه بر این، امکان ثبت سفارش برای انجام برخی امور توسط مشاوران را نیز فراهم کرده است. این پلتفرم با مجموعهای از کارشناسان حوزههای مختلف، نمایش وضعیت آنلاین یا آفلاین آنها، امکان دریافت راهنمایی فوری و قابلیت استفاده از کیف پول و شارژ اولیه رایگان، فرایند دریافت خدمات تخصصی را سادهتر میکند.
در موضوعاتی مانند مهریه که تغییر مقررات میتواند بر تصمیم زوجین اثر بگذارد، استفاده از مشاوره تخصصی میتواند احتمال تصمیمگیری بر اساس اطلاعات قدیمی یا برداشت نادرست از قانون را کاهش دهد.
از طریق مشاوره کسب و کار آنلاین (تلفنی، ویدئویی یا متنی) در حوزه مد نظر خود، پاسخ سوالات خود را در محیطی امن و محرمانه دریافت نمایید.
با کلیک روی لینک زیر و از طریق (منو خدمات مشاوره) حوزه مد نظر خود را انتخاب نمایید.
