حق و حقوق کارگر اخراج شده طبق قانون کار بهگونهای تعیین شده که اخراج بدون دلیل موجه امکانپذیر نباشد. کارفرما باید ابتدا تخلف یا قصور را با تذکر کتبی اعلام کند، آن را اثبات کرده و موضوع را به مراجع مربوط ارجاع دهد، در غیر این صورت اخراج غیرموجه تلقی شده و امکان بازگشت به کار و دریافت دستمزد ایام تعلیق وجود دارد. هنگام فسخ قرارداد، کارفرما موظف به تسویه کامل مطالبات است، از جمله پرداخت حقوق معوقه، حق سنوات معادل یک ماه آخرین حقوق برای هر سال سابقه، عیدی و پاداش متناسب با مدت کارکرد (حتی پارهوقت) و همچنین پرداخت مانده مرخصی استفاده نشده.
این حقوق با وجود تفاوت در نوع قراردادها اصل ثابتی دارد، کارکنان رسمی، قراردادی کوتاهمدت یا بلندمدت در صورت اخراج مستحق دریافت مزایای پایان کار هستند و حتی افراد بدون قرارداد نیز با ارائه مدارک اشتغال میتوانند این حقوق را مطالبه کنند. در نتیجه، اخراج اختیار کارفرماست اما پرداخت کامل مزایا الزام قانونی است و در صورت کوتاهی، امکان پیگیری از طریق مراجع قانونی وجود دارد.
بسیاری از افراد درباره حق و حقوق اخراج کارگر بیمه شده سؤال دارند، در این شرایط، علاوه بر دریافت مطالبات مالی مانند سنوات، عیدی و مرخصی، در صورت داشتن شرایط قانونی، امکان استفاده از بیمه بیکاری نیز وجود دارد. سابقه پرداخت حق بیمه، نقش مهمی در تعیین مزایای پس از قطع همکاری دارد و کارگر میتواند از طریق مراجع قانونی پیگیری لازم را انجام دهد.
در چنین شرایطی که آگاهی از حقوق قانونی و نحوه پیگیری آن اهمیت زیادی دارد، استفاده از یک مرجع مشاوره تخصصی میتواند مسیر را سادهتر و مطمئنتر کند. پلتفرم کارمنتو این امکان را فراهم کرده تا کاربران از طریق مشاوره آنلاین تلفنی بر بستر VoIP با کارشناسان متخصص در ارتباط باشند و حتی در کمتر از یک دقیقه مشاوره فوری دریافت کنند. ارائه خدمات با قیمت معقول، امکان استفاده از کیف پول و شارژ اولیه رایگان، همراه با حفظ کامل محرمانگی اطلاعات، کارمنتو را به گزینهای کاربردی برای دریافت راهنمایی تخصصی در موضوعات مختلف تبدیل کرده است.
مقررات و شرایط اخراج کارگر در قانون کار
بسیاری از افراد و خصوصا کارفرمایان فکر میکنند در هر زمان و به هر دلیلی، میتوانند نیروی کار خود را اخراج کنند. این در حالی است که اخراج کارگر به این آسانی اتفاق نمیافتد. اخراج کارگر در قانون کار شرایط و قوانین مخصوص به خود را دارد که به آنها اشاره میکنیم:
- در وهله اول کارفرما باید در طی چند بار، کوتاهی در وظیفه یا تخلف انضباطی کارگر را به آن گوشزد کند و به صورت تذکر کتبی ارائه دهد.
- بعد از تذکر کتبی به کارگر، باید خطاکاربودن فرد با استفاده از دلایل منطقی و قانونی ثابت شود. توجه داشته باشید که اگر دلیل غیر موجه باشد، کارگر میتواند اقدام به شکایت از کارفرما کند.
- در مرحله بعدی پرونده کارگر باید به مراجع مربوطه ارائه شود و تصمیمگیری نهایی برای اخراج آن گرفته شود.
- نامه اخراج کارگر تنظیم و به دست فرد داده میشود.
- در مرحله آخر هم حق و حقوق کارگر اخراج شده باید محاسبه و پرداخت شود.
البته اگر میخواهید با تمامی قوانین و شرایط مربوط به اخراج کارگر آشنا شوید، میتوانید مقاله مربوط به آن را مطالعه کنید.
مسئولیت کارفرما در هنگام اخراج کارگر
مطابق قانون کار، کارفرما وظیفه دارد که در هنگام فسخ قرارداد کارگر، تمامی حق و حقوق کارگر اخراج شده را به طور کامل پرداخت کند و تسویه حساب کارگر اخراجی را به صورت کامل انجام دهد. این حق و حقوق شامل موارد مختلفی میشود که کارفرما مسئول پرداخت آنها است. بنابراین اگر شما هم در جایگاه کارفرما قرار دارید، حتما موارد مهم درباره مسئولیت کارفرما در هنگام اخراج کارگر را مطالعه کنید:
-
پرداخت سنوات کارگر
به موجب انتهای ماده 27 قانون کار، کارفرما موظف است در صورت اخراج کارگر، علاوه بر پرداخت حقوق معوق به وی میبایستی به نسبت هر سال سابقه كار معادل يکماه آخرين حقوق كارگر را به عنوان«حق سنوات»به وی پرداخت نماید.
لذا در صورت عدم رعایت تشریفات ماده 27 کارگر به صورت قانونی اخراج نشده یا به اصطلاح، اخراج کارگر غیر موجه طلقی خواهد شد و در صورت شکایت کارگر ممکن است به موجب ماده 165 قانون کار هیات تشخیص حکم به بازگشت به کار به همراه پرداخت دستمزد ایام تعلیق بدهد.
-
پرداخت کامل حقوق و عیدی
بر اساس قانون، کارگران از روز اول کاری خود تا زمان اخراج، مشمول دریافت عیدی، پاداش و سنوات خدمات میشوند. بر این اساس هر زمان که کارگران اخراج شده باشند، عیدی آنها باید به نسبت مجموع ماههای خدمت آن حساب شود.
از طرفی حتی اگر کارگر پاره وقت یا ساعتی هم کار کرده باشد، مجموع ساعتهای کاری آن در طول 1 سال محاسبه میشود. سپس با تبدیل روزها و ساعتها به ماه، عیدی نهایی محاسبه میشود. توجه داشته باشید که با اخراج کارگر، به هیچ عنوان عیدی و پاداش فرد از بین نمیرود.
-
مانده مرخصی
با توجه به این که هر کارگر در طول هر سال کاری خود، 26 روز و معادل 191 ساعت مرخصی را دارد، اگر کارمند از مرخصی خود استفاده نکرده باشد، باید کارفرما حقوق مرخصی را پرداخت کند. به این صورت که بعد از اخراج کارگر، مانده مرخصی بر اساس آخرین حق السعی و معادل آن باید پرداخت شود.
پس باتوجه به مطالب مذکور میتوان نتیجه گرفت که:
در صورتی که حقوق و مزایای ماهیانه کارگر اخراج شده پرداخت شده باشد و نیز موضوع بازگشت به کار با توجه به موجه بودن از اخراج منتفی باشد، موارد ذیل به کارگر تعلق خواهد گرفت
1- سنوات خدمت(به ازای هرسال کارکرد به میزان یک ماه آخرین پایه حقوق).
2- عیدی و پاداش سال های فعالیت(به میزان هر سال 3 ماه آخرین پایه حقوق).
3- مانده مرخصی ذخیره شده طبق قانون مرخصی وزارت کار (برای اشتغال یک سال هر سال 9 روز ذخیره و اشتغال کمتر از یک سال به میزان مجموع مرخصیهای استفاده نشده)
حق و حقوق کارگر یا کارمند اخراج شده بر اساس نوع قرارداد
قطعا تمامی کارمندان با شرایط یکسانی مشغول به کار نمیشوند و نوع قرارداد هر کدام با یکدیگر فرق دارد. از آن طرف متناسب با نوع قرارداد، حق و حقوق کارمند اخراج شده هم به شکل خاصی تعیین میشود. بنابراین قبل از پرداخت حقوق کارگر اخراج شده، باید به نوع قرارداد آن فرد توجه داشته باشید. در حالت کلی حق و حقوق کارگر اخراج شده و تسویه حساب کارگر اخراجی بر اساس نوع قراردادهای زیر است:
-
حق و حقوق کارمند رسمی
درباره پرداخت حق و حقوق کارمندان رسمی چند مورد وجود دارد. طبق ماده 11 قانون کار، برای کارمندان رسمی که در طول دوره آموزشی خود قرار دارند، امکان قطع کار برای هر کدام از طرفین وجود دارد. مثلا کارفرما میتواند بدون اخطار قبلی و پرداخت خسارت، کارمند را اخراج کند؛ اما باید تمامی حقوق مربوط به دوره آموزشی آن فرد را به صورت کامل پرداخت کند. از آن طرف اگر قطع کار از سمت کارگر باشد، کارفرما تنها باید مبلغ حقوق زمان انجام کار آن فرد را پرداخت کند. البته در قرارداد کار، باید مدت زمان دوره آموزشی کاملا مشخص شده باشد تا حق و حقوق کارمند رسمی اخراج شده کامل محاسبه شود.
مدل دیگری از اخراج کارمند رسمی، به دلیل قصور فرد در انجام وظایف محول شده به آن فرد یا حتی زیر پا گذاشتن آییننامه انضباطی است. بر اساس ماده 27 قانون کار، اگر کارگر یا کارمند مرتکب خطا در محیط کار خود شده باشد، کارفرما با دریافت نظر مثبت شورای اسلامی کار میتواند فرد را اخراج کند.
اما حق و حقوق کارمند رسمی اخراج شده در این حالت، تمامی مبلغ حقوق کارگر رسمی باید پرداخت شود. همچنین جدای از حقوق معوقه به نسبت هر سال سابقه کار، باید معادل یک ماه از آخرین حقوق کارگر هم به عنوان حق سنوات به آن پرداخت شود (درمورد تفاوت سابقه بیمه و سابقه کار بیشتر بدانید). از طرفی حقوق کارگر اخراج شده رسمی شامل موارد دیگری مانند مانده مرخصی هم میشود.
-
حق و حقوق کارمند (کارگر) اخراج شده با قراردادهای کوتاه مدت
برخی از افراد با قرارداد کار پیمانی کوتاه مدت مشغول به کار هستند؛ بنابراین بعد از گذشت مدت زمان قرارداد خود، طرفین میتوانند قطع همکاری داشته باشند. قراردادهای کوتاه مدت تقریبا بین 3 تا 6 ماه هستند؛ از همین رو برخی از کارفرمایان، فکر میکنند که حقوق و مزایای خاصی نباید به کارمند قراردادی خود پرداخت کنند.
این در حالی است که اخراج کارگران قراردادی کوتاه مدت، در دو حالت مختلف باید بررسی شود. اگر اخراج کارگر قراردادی قبل از تمام شدن مدت قرارداد کار باشد، باید طبق قانون مربوط به کارمندان رسمی حق و حقوق کارمند پیمانی اخراج شده را پرداخت کنند. از طرفی اگر اخراج کارگر بعد از تمام شدن قرارداد کار باشد، سنوات، حقوق معوقه، عیدی و مانده مرخصیها باید پرداخت شوند.
-
حق و حقوق کارمند (کارگر) اخراج شده با قراردادهای بلندمدت
بعضی از کارگران با وجود این که قرارداد رسمی با کارفرمای خود ندارند، اما با قراردادهای بلند مدت مشغول به فعالیت هستند. بسیاری از افراد فکر میکنند که کارفرما نمیتواند به راحتی کارگران با سابقه و با تمدید قراردادهای متوالی را اخراج کند. اما این در حالی است که تعداد زیاد تمدید کتبی قرارداد کار، دلیل موجهی برای اخراج نشدن کارگر نیست. به هر حال اگر کارگر با قرارداد کار بلند مدت از انجام وظایف خود کوتاهی کند، کارفرما میتواند آن فرد را اخراج کند. حق و حقوق کارمند اخراجی با قرارداد کار بلند مدت هم شامل سنوات، عیدی، حقوق معوقه و مانده مرخصی فرد در طول سالهای کاری خود است.
-
حق و حقوق کارمند (کارگر) اخراج شده بدون قرارداد
برخی از کارگران و کارمندان بدون تنظیم قرارداد کار، شروع به فعالیت میکنند؛ اما قبل از هرچیزی باید بدانید که دریافت حق و حقوق کارگر اخراج شده بدون قرارداد، این افراد را دچار چالش میکند؛ چرا که بعضی از کارفرمایان، نداشتن قرارداد قانونی را بهانهای برای عدم پرداخت حقوق کارگر اخراج شده میکنند.
اما با این وجود، حتی کارمندان بدون قرارداد هم میتوانند با داشتن فیش حقوقی، پرداختهای بانکی و داشتن لیست حضور و غیاب در شرکت، به حقو و حقوق خود برسند. بر طبق قانون، حق و حقوق کارگر اخراج شده بدون قرارداد هم شامل سنوات، عیدی، پاداش و مرخصیهای باقیمانده میشود.
سخن پایانی
اخراج کارگر از سوی کارفرما در چارچوب قانون امکانپذیر است، اما این اقدام به معنای سلب حقوق قانونی فرد نیست و کارگر اخراجشده باید تمامی مطالبات خود را دریافت کند و تسویه حساب کارگر اخراجی باید کامل انجام شود. اگرچه اصول کلی پرداخت مزایا در بیشتر قراردادهای کاری یکسان است، اما جزئیات آن بسته به شرایط قرارداد و وضعیت همکاری میتواند متفاوت باشد؛ به همین دلیل آگاهی دقیق از قوانین، نقش مهمی در جلوگیری از تضییع حق دارد. از طرفی برخی از کارفرمایان در پرداخت حق و حقوق کارمند اخراج شده کوتاهی میکنند و حق اصلی فرد را پرداخت نمیکنند، از همین رو اگر به عنوان کارگر به دنبال حق و حقوق کامل خود هستید، حتما با متخصصان خبره کارمنتو مشورت کنید.
در کارمنتو امکان دریافت مشاوره آنلاین تلفنی وجود دارد؛ از طرفی شما در 7 روز هفته و در تمامی ساعتها میتوانید با مشاوران در ارتباط باشید. این گروه با بیش از 350 فرد برتر کشور همکاری دارد که در 11 حوزه و 31 زیر حوزه مختلف به شما کمک میکنند. از طرفی با توجه به این که تعرفه مشاوره متناسب با نرخ معمول بازار است، شما هزینه زیادی برای دریافت راهنمایی تخصصی پرداخت نمیکنید. البته میتوانید از شارژ اولیه رایگان در کیف پول الکترونیکی خود هم استفاده کنید. تلاش کارمنتو بر این است که ارتباط بین مشاور و کاربر با استفاده از جدیدترین تکنولوژیهای دنیا و پلتفرم جامع ویژه مشاور و کارفرما انجام شود تا فرد از محرمانه بودن اطلاعات خود مطمئن باشد.
از طریق مشاوره کسب و کار تلفنی آنلاین در حوزه مد نظر خود بدون پرداخت هزینه تلفن و اینترنت و از طریق تماس امن، پاسخ سوالات خود را دریافت نمایید.
با کلیک روی لینک زیر و از طریق (منو خدمات مشاوره) حوزه مد نظر خود را انتخاب نمایید.
